Bu yıl Türkiye'den Almanya'ya işgücü göçünün 60. yılını kutluyoruz.

 

30 Ekim 1961 yılında imzalanan işçi göçü anlaşmasının üzerinden tam altmış yıl geçti.

Bu anlaşmanın ardından Türk işçilerin Almanya’ya geçici olarak çalışmaya gitmek üzere Sirkeci garında başlayan yolculukları günümüzde de halen devam ediyor.

Almanya onları “misafir işçi” statüsünde değerlendirmiş olsa da, Türkiye’den 60’lı yıllarda başlayan işçi göçüyle ülkeye yerleşen “misafir işçiler” şu an ülkede 60 senelik köklü bir geçmişe sahip.

Bu uzun yolculuk boyunca yaşanan çeşitli zorluklar, sendikal direnişler, vatan ve aile özleminin dayanılmazlığının yanı sıra karşılaştıkları ırkçı saldırılar Almanya’yı onlar için “acı vatan”a dönüştürürken, onlar Almanya’yı toplumsal, kültürel ve tabii ki ekonomik olarak zenginleştirdi. Dünün işçi göçmenlerinin çocukları, bugün avukat, gazeteci, sanatçı ve bilim insanları olarak karşımıza çıkıyor. Bu sürecin başka bir olumlu tarafı da var ki, Almanya bir göç ülkesi olduğunu kabullenmek durumunda kaldı.

WDRCosmo Köln Radyosu’nda Fulya Canşen ve Serap Doğan'ın İstanbul Bilgi Üniversitesi AB Enstitüsü ve DAAD Türkiye'nin katkılarıyla hazırladığı toplamda 6 bölüm sürecek ve her birinde 10 yıllık süreci anlatan #Podcast serisini, Türkiye’den Almanya’ya altmış yıl önce göç eden işçi emekçilerine ve ailelerine adıyoruz. 

 

60 yıllık göç tarihi yazan "misafir işçilere" saygıyla…

 

 

60 Yıl Önce Geldiler – Bölüm 1

 

 

1960’lı yılları anlatan ilk bölümde 30 Ekim 1961 tarihinde Sirkeci’den yola çıkıyoruz.

“Misafir isçilerin” Almanya’ya başvuru ve geliş süreci, çalışma koşulları ve yurtlarda yaşamlarını WDR-Cosmo editörü ve T24 yazarı Fulya Canşen, gazeteci Serap Doğan, Domid Sanal Göç Müzesi kurucusu Aytaç Eryılmaz ve o yılların tanıkları ile anlatıyor 60’lı yılları.

Göçün 1960'lı yıllarını tanıklarından dinlemek için tıklayınız.

 

 

70'lerde Hak Arayışı Başlıyor, Aileler Birleşiyor – Bölüm 2

 

 

1973 Petrol Krizi ile beraber Almanya iş gücü alımını resmi olarak durdurma kararı alıyor. Ancak Almanya’ya göç ailelerin birleşmesiyle artmaya devam ediyor. Eşler, çocuklar geliyor ve “misafir isçiler” artık yerleşik hayata yavaş yavaş geçiş yapıyorlar. Çocuklar dil sorunları ile mücadele ederken, işçiler haklarını aramaya başlıyor ve bir göçmen isçi direnişi olarak Köln Ford Grevi bu döneme damgasını vuruyor. WDR-Cosmo editörü ve T24 yazarı Fulya Canşen, gazeteci Serap Doğan, Alman Sendikalar Birliği DGB’nin eski Berlin-Brandenburg uyum sorumlusu Safter Çınar ve o yılların tanıkları ile anlatıyor 70’li yılları.

Göçün 1970'li yıllarını tanıklarından dinlemek için tıklayınız.


 

80'lerde Siyasi Göç Başladı, Gelenler Kaldı – Bölüm 3

 

 

Türkiye’de 12 Eylül askeri darbesi yeni bir siyasi göç süreci başlatıyor 80’li yıllarda. Durdurulan ekonomik göç, siyasi iltica ve aile birleşimi yoluyla devam ediyor. Onyıllardır Almanya'da yaşayanlar kalmaya karar veriyor ve çocukların eğitim ve uyum sorunu gündemi belirlemeye başlıyor. Umyum tartışmaları ve yabancı düşmanlığı gölgesinde geçen bu dönemde, Günter Wallraf’ın “En Alttakiler” romanı ve Tevfik Başer’in “40 Metrekare Almanya” filmi göçmenlerin hayatını sanat yoluyla aktaran ilk örneklerini oluşturuyorlar. WDR-Cosmo editörü ve T24 yazarı Fulya Canşen, gazeteci Serap Doğan, WDR Köln Radyosu editörü Serpil Eryılmaz ve o yılların tanıkları ile anlatıyor 80’li yılları.

Göçün 1980'li yıllarını tanıklarından dinlemek için tıklayınız.

 

 

90'larda Duvarın Yıkılmasıyla Sağcı Şiddet Arttı – Bölüm 4

 

 

Berlin Duvarı'nın yıkılmasının ardından yabancı düşmanlığı ve ırkçılık şiddete dönüşmeye başlıyor. Hoyerswerda (1991) Rostock (1992) ve Mölln’de gerçekleşen saldırıları Türk kökenli beş kişinin öldürüldüğü Solingen (1993) takip eddiyor. İkinci kuşak duygularını ve düşüncelerini Hip Hop üzerinden duyuruyorlar. Islamic Force, Cartel ve benzeri gruplar ile beraber Türkçe Rap doğuyor. Kürt kökenlilere mülteci hakkı tanınan 90’larda, Cem Özdemir Yeşiller Partisi'nden Federal Meclis'e giriyor. 90’ların sonlarında yine ikinci kuşak sinemaya adım atıyor. Berlin'de Thomas Arslan, Aysun Bademsoy ve Hussi Kutlucan, Hamburg'da Yüksel Yavuz, Fatih Akın, Ayşe Polat ve Buket Alakuş ilk filimlerini çekiyorlar. WDR-Cosmo editörü ve T24 yazarı Fulya Canşen, gazeteci Serap Doğan, Sosyal Demokrat Halk Dernekleri Federasyonu (HDF) Onursal Başkanı Ahmet İyidirli ve o yılların tanıkları ile anlatıyor 90’lı yılları.

Göçün 1980'li yıllarını tanıklarından dinlemek için tıklayınız.

 

 

2000'lerde Yeni Vatandaşlık Yasası Çıktı, Aşırı Sağcı Terör Örgütü NSU’nun Cinayetleri Aydınlığa Kavuşmadı – Bölüm 5

Almanya 2000'li yıllara yeni vatandaşlık yasasıyla giriyor. Sosyal Demokrat Parti (SPD) ve Birlik 90/Yeşiller koalisyon hükümetinin bu yasası sayesinde Alman pasaportu alanların sayısı artıyor. 11 Eylül 2001’de yapılan terör saldırısından sonra Almanya’daki Türkiyeliler daha çok Müslüman kimlikleri ile ön plana çıkıyorlar ve uyum tartışmaları yoğunlaşıyor. Alman medyasında başta "dönerci cinayetleri" diye anılan aşırı sağcı terör örgütü NSU’nun cinayetleri damgasını vuruyor bu yıllara. WDR-Cosmo editörü ve T24 yazarı Fulya Canşen, gazeteci Serap Doğan ve o yılların tanıkları ile anlatıyor 2000’li yılları.

Göçün 2000'li yıllarını tanıklarından dinlemek için tıklayınız.

 

2010'lu yıllarda Almanya Üçüncü Kuşağın – Bölüm 6 (son)

 

Türk-Alman ilişkilerinde göçmenler siyasi malzeme olmaya başlıyor. Dönemin Başbakanı Erdoğan Almanya’da yaşayan Türkiyeli göçmenleri seçmen gözü ile bakıyor ve Başbakan Angela Merkel, “Onların başbakanı benim” demek zorunda kalıyor. 15 Temmuz darbe girişiminden sonra Türkiye’den Almanya’ya yeni bir göç dalgası başlarken, KHK ile ihraç edilen akademisyenler ve sanatçılar ile Gülen Hareketi üyesi olanlar ya da bu iddia ile yargılananlar Almanya’ya kaçıyor ya da yerleşiyor. NSU davası mahkemeye taşınırken, Hanau'da yine bir ırkçı saldırı dokuz can alıyor. WDR-Cosmo editörü ve T24 yazarı Fulya Canşen, gazeteci Serap Doğan ve o yılların tanıkları ile anlatıyor 2010’lu yılları.

 

Göçün 2010'lu yıllarını tanıklarından dinlemek için tıklayınız.